معماری

یادداشت دوم؛ صندوق توسعه و آبادانی بافران

در یادداشت قبل درخصوص اینکه آیا بافران ما شهر شده یا خیر سوال کردیم و وعده داده شد در یک سلسله نوشتار به بررسی ابعاد مختلف این مسئله بپردازیم. در این یادداشت به اولین پرسش در این خصوص پرداخته و بخشی از پاسخ را بیان می کنیم.

پرسش

در اولین گام، به موضوع توسعه اقتصادی شهرمان می پردازم چراکه اقتصاد را می توان شریان اصلی بقای شهر و توسعه آن قلمداد کرد. سوالاتی از این دست مطرح است:

  1. آیا شهر بافران؛ نسبت به روستای بافران؛ از نظر اقتصادی توسعه یافته است؟
  2. میزان گردش پول داخل شهر و مردم آن؛ به نسبت روستای بافران؛ چند برابر شده است؟ (با احتساب تورم)
  3. آیا سازوکارهای درآمدزایی پایدار شهر تامین شده است؟
  4. آیا اگر بودجه های دولتی شهرداری و سایر نهادها قطع شده یا کاهش یابد؛ شهر امکان رشد و توسعه دارد؟
  5. منابع اصلی اقتصادی شهر کدامند؟ آیا برای ایجاد منابع پایدار و بلندمدت فکری شده است؟

اگر نگاهی به شهر اردکان در نزدیکی خودمان بیندازیم، پاسخ سوالات فوق را در یک نمونه شهر موفق از نظر اقتصادی خواهیم یافت. (فارغ از علل سیاسی رشد اردکان) این شهر امروز توانسته منابع درآمدی خود را نسبت به ۲۰ سال قبل چندده و چند صد و چندهزار برابر نماید. توانسته آنقدر گردش پول شهر را بالا ببرد که مردم آن مرفه ترین مردم ایران قلمداد شوند. توانسته شهر را آباد کرده و روی پای خود بایستد. اگر اردکان را (که از نظر محیط زیست و جغرافیا و آب و هوا و فرهنگ و …) شباهت نسبی زیادی به ما دارد مبنا بگذاریم، آیا توسعه ما به همان نسبت و میزان (یا یک دهم آن یا یک صدم آن) بوده است؟

اگر پاسخ منفی است؛ آیا سازوکاری وجود دارد که بتوانیم ما هم منابع پایدار مالی برای شهرمان ایجاد کنیم؟ در مقالات بعدی در خصوص صنایع مختلف (از جمله صنعت گردشگری که این روزها در بافران جدی گرفته می شود) صحبت خواهیم کرد. ولیکن فی الحال پرسش درخصوص منابع درآمدی و توسعه اقتصادی شهر است.

تحلیل

برای پاسخ به سوالات فوق، ابتدا بایستی مفهوم گردش پول پایدار و منابع اقتصادی را کمی توضیح دهم. شهر را مانند یک محیط بسته تصور کنیم. یعنی ۱۰۰۰ نفر در مشاغل مختلف که در یک محیط بسته دور هم جمع شده اند. حال اگر هیچ پولی وارد این محیط نشود این افراد از نظر اقتصادی، پولی برای گردش مالی در شهر ندارند. اما اگر از طریقی پولی وارد شهر شود (بعنوان مثال حقوق کارمندان و کارگران، فروش محصولات شهر، توریست و گردشگر و …) این پول جدید در شهر به گردش در می آید و دست به دست می شود. با این گردش پول شهر رونق گرفته و مشاغل مختلف در کنار هم معنا پیدا می کنند.

توسعه اقتصادی پایدار شهر نیازمند دو چیز است، از یک سو زنجیره گردش پول داخل شهر هموار باشد (که وقتی پولی وارد شهر می شود به سرعت از آن خارج نشود) و از سوی دیگر منابع پایدار و بلندمدتی باشند که پول را وارد شهر کنند.

به نظر اینجانب امروز وضعیت بافران از منظر توسعه اقتصادی مناسب نیست و متناسب با شهر شدن آن رشد نیافته است.

منابع ورود پول به شهر عمدتا عبارتند از :

  • درآمد کارمندان و افراد شاغل در خارج بافران که ساکن بافران هستند
  • بودجه شهرداری و سایر بودجه های کشوری و ملی
  • سرمایه های بافرانیان خارج بافران (که در قالبهایی مانند وقف و …) وارد شهر می شوند
  • درآمدهای شهر (مانند توریست، کشاورزی و …)

با یک نگاه می بینیم وضعیت درآمدی شهر مناسب نیست، یعنی اگر کسی آمار سالیانه را محاسبه کند شاید سهم درآمدهای شهر (بخش آخر) که می بایست خیلی زیاد باشد کمترین سهم بوده و در کل سال رقم ناچیزی می شود. از سوی دیگر وضعیت گردش پول در شهر نیز مناسب نیست، یعنی این درآمدهای شهر هم درخود بافران هزینه نمی شود. به جز موارد معدودی خرید مایحتاج روزانه یا هزینه های محدود، عمده این پول در جایی خارج بافران (عمدتا نایین) هزینه می شوند.

بنابراین چرخه ورود و گردش سرمایه در بافران کامل نشده و به همین دلیل شرط مهم توسعه پایدار شهری را هنوز مهیا نکرده ایم.

راهکار

اما راهکار چیست؟ برای توسعه اقتصادی پایدار در شهرمان، دو کار عمده نیاز است، اولا منابع ورود پول به شهر را توسعه دهیم. یعنی در شهر صنعت آفرینی کنیم (که در آینده در این خصوص خواهم نوشت) و درثانی این پولی که امروز در شهر وارد می شود را درست مدیریت کنیم تا بتواند خود را در شهر بازتولید کند.

در این مقاله صرفا درخصوص راهکار دوم (یعنی شیوه مدیریت صحیح پول در شهر) پیشنهادی عرض می کنم:

  1. یک صندوق سرمایه گذاری (مانند صندوق وقفی توسعه بافران، یا صندوق وقفی عمران و آبادانی شهر) با سهامداری بافرانیان افتتاح گردد. این صندوق می بایست تمامی گردش مالی سالانه خود را به صورت شفاف و علنی در روزنامه شهر یا در شبکه های اجتماعی منتشر کند تا اطمینان عمومی را کسب نماید. منظور از وقفی بودن صندوق این است که اصل سرمایه همه افراد متعلق به خودشان است، بخشی از سود هم به ایشان تعلق دارد، اما بخش مهمی از سود درآمدهای صندوق وقف شهر و توسعه آن یا امور خیر می گردد.
  2. قاعدتا راه اندازی این صندوق نیازمند سرمایه گذاری وسیع است که از یک سو مردم، از سوی دیگر سرمایه داران بافرانی سراسر کشور و از دیگر سو دولت بایستی در صندوق سرمایه گذاری نمایند. پیشنهاد می گردد با پیگیری مسئولین شهرستان، معتمدین بافران، شورا و … این مهم در یک بازه زمانی مثلا یک ساله صورت پذیرد. مهمترین فایده این کار این است که پولهای ورودی شهر می تواند سال به سال در صندوق سرمایه گذاری شود، هر سال کمک های بیشتر و بیشتری از مسئولین کشوری و استانی و شهرستانی، سرمایه داران، و مردم گرفته شود و صندوق سال به سال شکوفا تر شود.
  3. این صندوق وقفی است بدین صورت که سود آن به نسبتی مانند نسبت ذیل تقسیم خواهد شد:
    1. درصد زیادی (مثلا ۶۰درصد) از سود برای توسعه شهر توسط شورا یا توسط هیئت امنا یا هیئت مدیره صندوق هزینه می شود
    2. درصدی از سود (مثلا ۲۰ درصد) برای امورات مذهبی، عام المنفعه (ساخت مساجد، هزینه های مراسم عاشورا، ساخت مدرسه و قرض الحسنه و …) هزینه شود.
    3. درصدی از سود (مثلا ۲۰ درصد) نیز به سهامداران عرضه گردد.
  4. درصورتی که یک تیم اقتصادی قوی با این پول کار کرده و آن را به گردش درآورند به راحتی می توانند سالانه حداقل ۴۰ تا ۵۰ درصد سود ایجاد کنند و این خلق پول برای شهر منجر به رشد شهر خواهد شد. ( سرمایه گذاری میتواند در طرحهای مختلف اقتصادی ملی یا استانی باشد که سود آن به بافران بر می گردد)
  5. همچنین تمامی خیرین شهر نیز موقوفات خود را به جای هزینه مستقیم در امر خیر، به صندوق هدیه کنند و در ازای آن صندوق در یک بازه چند ساله آن امر خیر (ساخت مسجد و …) را عهده دار می گردد. یک حساب سرانگشتی نشان می دهد که اگر

  •  ۱۰۰۰ نفر هر نفر ۱ میلیون تومان
  • ۵۰ نفر هر نفر ۱۰ میلیون تومان
  • ۱۰ سرمایه دار هر یک ۱۰۰ میلیون تومان
  • و مبلغی معادل کل سرمایه موجود از سوی دولت تخصیص یابد

با یک برنامه ریزی و تلاش جدی، مبلغی بیش از ۵ میلیارد تومان در این صندوق سرمایه گذاری خواهد شد (شاید رقم نذورات و اوقاف بافرانیان در ۱۰ سال اخیر با محاسبه تورم بیش از ۱۰ میلیارد تومان بوده است و رقمی که محاسبه شد با توجه به توان بافرانیان، رقم زیادی نیست (با توجه به این که این رقم یک سرمایه گذاری و دارای بازده است)

سود تقریبی سالانه برای صندوق با ۵ میلیارد تومان سرمایه می تواند ارقام ذیل باشد (صرفا یک مثال است):

  • بیش از یک میلیارد تومان در سال سود برای طرح های عمرانی شهر (توسعه زیرساخت های گردش پول مانند بازار در شهر، فروشگاه های مناسب، خدمات شهری و … که در مقالات بعد به آنها اشاره خواهم کرد)
  • بیش از ۳۰۰ میلیون تومان در سال سود برای مصارف خیر و عام المنفعه و عاشورا و …
  • بیش از ۳۰۰ میلیون تومان سود توزیعی (برای ۲۵۰۰ میلیون تومان سرمایه مردمی) معادل ۱۲ درصد سود سالیانه می گردد. یعنی به نسبت سود بانکی، هر فرد ۳ درصد از سود خود را وقف امور عمرانی بافران نموده است.

محاسبات فرضی حقیر با در نظر گرفتن سود ۳۲ درصد از سرمایه گذاری صندوق است که با کمک یک تیم توانمند اقتصادی می توان حتی به سود ۴۰ تا ۵۰ درصد از سرمایه گذاری نیز دست یافت.

این طرح سه پاشنه آشیل مهم دارد:

اول؛ اعتماد مردم که لازمه آن شفافیت و انتشار منظم صورت حساب شهر است؛ هیئت امنای چنین صندوقی بایستی پاکدست و توانمند باشند تا بتوانند اعتماد مردم را جلب کنند.

دوم، تیم اقتصادی این طرح بایستی خیلی قوی باشد تا بتواند با این مبالغ به صورت پایدار و بدون هدررفت و ریسک سرمایه گذاری نموده و به صورت سالانه سودهای متناسب را کسب و ارائه کند.

سوم، طرح ریزی دقیقی برای مصارف صندوق صورت پذیرد تا زیرساختهای عمرانی و مصارف واقعی مورد نیاز شهر از این طریق تامین گردد.

بدون شک انجام چنین کاری بسیار سخت است چراکه وقتی طیف گسترده ای از سرمایه گذاران در چنین صندوقی شریک باشند مدیریت درآمد و مصارف بسیار سلیقه ای و با نظرات مختلف خواهد بود ولیکن اگر چنین کار سختی در بافران انجام شود به راحتی در کمتر از ۵ تا ۱۰ سال یک صندوق سرمایه گذاری عظیم و آبادانی بسیار زیادی در شهر خواهیم داشت.

اما فراموش نکنیم اگر چنین کار سختی را انجام ندهیم تقریبا بسیاری از طرحها و برنامه های دیگر وابسته به بودجه اندک دولتی یا کمک احتمالی و گهگاهی خیرین بوده و درنتیجه سرعت توسعه شهر بسیار کند و غیر رقابتی خواهد شد.

صمیمانه از تمام مسئولین، معتمدین و دلسوزان عزیز شهر خواهشمندم درخصوص موضوع مدیریت مالی پول در شهر تامل نموده و راه حل حاضر یا راه مشابهی را پیاده سازی کنند تا گام اول از توسعه شهری را محکم برداریم ان شاءالله

همچنین ببینید

سلام

پاییز ۸۴ اولین روزهایی بود که سایت بافران در قالب وبلاگ کلید خورد. در آن …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.