معماری

سوال ششم: مراسم اسفند ملتی محتضر بافران چگونه باید احیا گردد؟

به نام خدا

در ادامه پرسش قبل که درخصوص سنتها بحث شد یکی از خوانندگان پیشنهاد دادند با توجه به نزدیکی به زمان مراسم اسفند ملتی، در این خصوص نظرات عزیزان خواسته شود.

البته چون موضوع کمی از حیطه تخصص بنده دور است این مطلب را تنها بهانه ای بدانید برای آنکه راهکارها و پیشنهادات اجرایی خود را در این خصوص بیان فرمایید.

پرسش:

برای نگهداشت مراسم اسفندملتی و جلوگیری از نمادین شدن آن چه باید کرد؟ چگونه باید کارکردهای این مراسم را احیا نمود؟

با توجه به اینکه یکی از سنتهای دیرین شهرو روستایمان، مراسم اسفند ملتی یا سیبند، است که در آن خانواده اموات را از عزا درآورده و برای برگزاری مراسم عید سال نو آماده می کنند، به نظر می رسد امروزه این سنت از حالت قبل خود خارج شده و به یک مراسم نمادین عزا (همچون سایر روزهای نگهداشت عزا مانند سوم، هفت، چهلم، سال و …) تبدیل شده است.

چه باید باشد؟

اینکه چه باید باشد را قدما و دوستان عزیز پاسخ دهند ولیکن بنده تصور می کنم حداقل کارکردهای این سنت عبارتند از:

۱-اقامه عزا و فاتحه خوانی برای مرحومین سال

۲- دیدار مردم شهر با صاحبان عزا در خانه های ایشان به منظور کمک برای خروج ایشان زا عزا

۳- حرکت جمعی مردم و ایجاد شور جمعی در کل شهر

۴- گشتن و دیدن کوچه های مختلف شهر به این بهانه(بعضا ممکن است اگر چنین سنتی نباشد تا سالهای سال برخی کوچه ها را ندیده باشیم)

۵- برگزاری برنامه های متعدد در حاشیه مراسم(که قابل برنامه ریزی است)

از نظر شکل می بایست به این گونه باشد که هر سال در صبح روزی خاص(که در واقع تصور میکنم آخرین روز بهمن باید باشد و امروزه آخرین جمعه بهمن است)، همگی اهالی در قالب گروه های چند نفره به خانه صاحبان عزا رفته و آخرین عزای آن خانه برای آن مرحوم را برگزار نموده و ایشان را برای آماده شدن جهت عید نوروز دعوت می نمایند. این حرکت جمعی قاعدتا بیش از ۳ یا ۴ ساعت می بایست طول بکشد.

سوالاتی مطرح است که بنده نظری درخصوص آنها ندارم و بایستی فکر شود مثل اینکه در حالت ایده آل در خانه هر صاحب عزا باید چه بکنند؟ صاحبان عزا باید چگونه با مهمانان تعامل و برخورد نمایند؟ مهمانان باید چه کنند؟ آیا باید مهمانان و صاحبان عزا دست خالی به دیدار هم بروند؟ آیا صرفا یک نشست ساده چند دقیقه ای است یا در هر خانه فعالیت دیگری هم انجام شود؟ و قس علی هذا… در حقیقت شیوه نامه اجرای چنین مراسمی در حالت ایده آل و بهینه چه باید باشد؟

چه است؟

برخلاف آنچه در بالا آمد چیزی که امروز شاهدش هستیم این است که:
– فهرستی در هر سال از مرحومین منتشر می گردد

– صبح جمعه آخر بهمن ماه، مساجد شهر به محل عزا تبدیل می شود، هر مسجد پذیرای عزای چند مرحوم است. خانواده برخی از مرحومین(معمولا برخی بانوان) مراسم را در خانه ها برگزار می نمایند ولیکن عموم مراسمها در مساجد برگزار می شود

– در نتیجه از صبح مردم در دسته های چند نفره به مساجد مختلف شهر رفته و ضمن عرض تسلیت فاتحه ای خوانده، پذیرایی شده و به سراغ مسجد بعد می روند

– قبل از ظهر مراسم به پایان می رسد

– برخی برنامه های جنبی مثل اقدامات انجمن خیریه فاطمه الزهرا سلام الله علیها در کنار مراسم وجود دارد.

موانع چیست؟

موانع موجود بر سر اجرای مراسم به شکل ایده آل عبارت است از:

– تعداد نسبتا زیاد خانه هایی که باید عزا در آنها برقرار شود(مساجد معمولا چندعزا را باهم برگزار می کنند)

– گستردگی شهر و خسته شدن مردم برای رفتن به نقاط مختلف از صبح تا ظهر

– عدم وجود خانه برای برپایی عزای برخی مرحومین(با توجه به مهاجرت خانواده ایشان)

؟ موانع دیگری هم شاید باشد که شما بزرگواران آن را کامل فرمایید.

چه باید کرد؟

می رسیم به سوال اصلی، چه باید کرد؟

از نظر این حقیر موانع گفته شده در بالا، نمی تواند دلیلی برای عدم برگزاری مراسم در خانه ها باشد چراکه قبلا هم تمامی این عوامل وجود داشته و تا چندسال قبل مراسم در خانه ها (و نه در مساجد) برگزار می شد.

تنها عامل می تواند مسئله نبود خانه مناسب برای برپایی مجلس عزا باشد.

پیشنهاد اینجانب آن است که اولا مساجد تنها پذیرای کسانی باشند که اثبات گردد خانه یا خویش و قوم درجه یک در بافران ندارند. ثانیا به منظور بهینه سازی مراسم، آن را از شکل یک عزای ساده خارج کنند. اینکه چه بشود نمی دانم ولیکن آن را از یک عزای ساده خارج نمایند. ثالثا و مهمتر از همه اینکه خود مردم عزیز و صاحبان عزا اهتمام کنند علیرغم اینکه داغ دار هستند و سخت است این توقع از ایشان ولیکن اهتمام نمایند دراینکه مراسم ها را در خانه ها برگزار نموده و این سنت را احیا نمایند. و در آخر مسئولین حداقل یک جلسه برگزار کرده و در خصوص این مراسم(قبل از آن) به برنامه ریزی بپردازند.

متاسفانه آنقدر درگیر اجراییات و امور روزمره جاری شده ایم یا آنقدر توسعه و پیشرفت برایمان پررنگ شده است که با سرعت زیادی سرمایه های سنتی خود را از دست می دهیم.

اینجانب حقیقتا نمی دانم چه باید کرد؟ به این دلیل که در این خصوص باید کسانی سخن بگویند که هم علم بیشتر و هم تجربه و شناخت بیشتری از فضای شهری ما و جامعه بافران دارند. آنچه اینجانب می توانستم انجام دهم بلند کردن این علم و بیرق و قراردادن بهانه ای در سایت، برای ارائه نظرات نخبگانی بینندگان محترم و فریادزدن برای رسیدن صدا به گوش مسئولین ارجمند است.

مسئولین عزیز! فکری به حال اسفند ملتی کنید.

و من الله التوفیق

همچنین ببینید

گزارش تصویری از شب هفتم ماه محرم

مراسم شب هفتم ماه محرم با حضور امام جمعه شهرستان نایین حجت الاسلام سجادی و …

۳ دیدگاه

  1. سلام
    موضوع مهمی را مطرح کردید. اینکه علت اصلی چنین مراسمی چیست شاید بتواند قضیه را حل کند. در نظر قبلی هم گفتم که این کار صرف یک فاتجه خوانی نیست چرا که اگر اینگونه بود میشد خیلی راحتتر انجامش داد. پس باید ببینیم که این سنت ریشه در چی داره. دلایل مطرح شده در متن باضافه دیدن وضع اقتصادی خانواده متوفی مواردی است که به خوبی این کار پسندیده را توجیه می کند. متاسفانه هرسال تعداد مواردی که در مساجد گرفته می شود در حال زیاد شدن است. اگر شورا یک اقدام بزرگ بمند و یا مساجد فعال در سطح شهر با پیگیری مسجد جامع تشکیل جلسه بدن و اجازه چنین کاری را برای چندسال در مساجد ندهند به جز موارد خیلی خاص، و یا حمایت مالی برای هزینه مراسم (پذیرایی صرف نه بیشتر) از خانواده های نیازمند بشود تا در منزل این عزیزان برگزار شود، کمک شایانی به احیای این سنت می کنند. امیدوارم قبل از اینکه دیر بشود اقدامی صورت بگیرد.

  2. سلام:بافران ما،دارای اصالتهای خاصی است،که این اصالتها ضمن اینکه به فرهنگ ما هویت میبخشد،موقعیت مارا به جهتی خاص ،درمنطقه ممتاز ومتمایز کرده است. مراسم (اسفندملتی دربافران)یا(سیبند)ریشه درباورها واعتقادات مذهبی بافران دارد .ونشان میدهد که گذشتگان ما ،ضمن اینکه ،افرادی متدین وپایبندبه مبانی دینی بوده اند ،اما کوشیده اندتا باشگرد، وسلیقه ای هنرمندانه،بین رسومات ومذهب نمایش تلفیقی ایجاد کنند.وما این هنرمندی مردم خوش فکر کویری را در همه عرصه های اجتماعی شاهدوناظر هستیم،اسفندملتی اوج تشریک مساعی مردم باخانوادهای معزاست .که صله رحم ،به صورت گروهی ودسته جمعی دراین مراسم صورت میگیرد.این سنت اسلامی دربافران نمرده است که بخواهیم انرا احیاءکنیم بلکه دستخوش تغییراتی شده،که این تغییرات ناشی ومتاثرازعوامل مختلفی همچون مهاجرت،کمبودامکانات میباشدبه هرصورت مهم این نیست که این مراسم درمنزل یامسجدبرگزارشودچون مردم به هر صورت که بتوانندبرگزارمیکنندواتفاقاباگذشت زمان ،این مراسم ،جایگاه واقعی خودرا ،به صورت جامع تر ،وکاملتر، پیدا میکند،انچه مهم به نظر میرسد،این است که بتوانیم از این مراسم استفاده بهتری ببریم.من دوستی دارم ،که میگفت شورای ابادی ما،یک روز را ازهمان زمان قدیم برای ابادیمان ،روز ملی روستایمان اعلام کرده ومردم در هرکجا که باشند دران روز خاص،خودرا ملزم میدانند ،که به روستا بیایند، ما ابتدا فکر میکردیم دوستمان باما شوخی میکند ،اما یکبارکه درمراسمشان شرکت کردیم،برایمان خیلی جالب بود ایکاش روز اسفند ملتی هم برای مردم مااز چنین جایگاهی برخوردار شود،روزی که هربافرانی در هرجایی خود را ملزم به حضور دربافران کند.بدون شک نتایج خوبی براین کار مترتب است ،من جمله،اینکه تمام تصمیمات به جای بعد از ظهر روز عاشورا ،دراین روز انجام میگیرد.موفق باشید.حق نگه دارتان دست علی یارتان.

  3. فرزند همین آب و خاک

    با سلام
    جناب آقای محمدرضا عرب بافرانی،از اینکه شما به عنوان یکی از فرزندان این خطه برای امور جاری این شهر دلسوزی می کنید خیلی خیلی سپاسگذارم.
    به نظر من با توجه به اینکه این مراسم که هر ساله در شهر بافران برگزار می شود از لحاظ قصد و نیت و هدف عالی می باشد .ولی چرا این مراسم را بهتر از این ها برگزار نشود؟
    در نحوه برگزاری آن اشکالات فراوانی وجود دارد.من تنها به یکی از آنها اشاره می کنم.
    میدانم صحبت من و امثال من راه به جایی پیدا نمیکند .(تا زمانی که آقایان به اصطلاح خوش فکر و خوش ذوق و سلیقه تصمیم گیرنده امور باشند.)
    به نظر من بعد از یک نصف روز برگزار کردن این مراسم چیزی جز خستگی عاید شرکت کنندگان در مراسم نخواهد شد.
    اینکه برنامه خواهران در همان منزل ها برگزار میگردد خوب است ولی حداقل در قسمت برادران یک مراسم و تنها در یکی از مساجد شهر باید برگزار گردد.
    برنامه های آن همانند برنامه مجلس سوم اموات برگزار گردد (قرآن خوانی+سخنرانی+مداحی)تا هم منظم تر ،و هم با انسجام و بهره بالاتری باشد.
    امید است کمی این مسئولان و دست اندرکاران خوش فکر با دیدی باز تر نسبت مسائل بیندیشند.

پاسخ دادن به فرزند همین آب و خاک لغو پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.